Cần Thơ có Bến Ninh Kiều,
Có dòng sông đẹp, có nhiều giai nhân.
Ngược dòng lịch sử, đến giữa Thế kỷ XIX, cư dân đất Cần Thơ vẫn còn thưa thớt. Thời Vua Minh Mạng (1820-1840), từ vàm Cần Thơ đến vùng Ba Láng, Phong Điền chỉ có hai làng Tân An và Thường Thạnh (phường Ninh Kiều và phường Cái Răng ngày nay).
Sau khi chiếm Nam Kỳ Lục Tỉnh, thực dân Pháp xây dựng bộ máy chính quyền và cơ sở hạ tầng để phục vụ cho công cuộc khai thác vùng đất Hậu Giang: năm 1876, thành lập hạt tham biện Cần Thơ; năm 1900, thành lập tỉnh Cần Thơ, …
Từ tả ngạn vàm Cần Thơ, khoảng 2 km, có bến Hàng Dương. Dọc theo bến Hàng Dương, có nhiều công trình quan trọng được xây dựng như: Bungalo, ngân hàng, kho bạc, nhà việc làng Tân An, nhà lồng chợ Cần Thơ, rạp hát Mesné, …
Trong đó, có một số công trình trở thành di sản văn hoá quan trọng cần bảo tồn như: Khám Lớn (1886), Chợ Cần Thơ (1890), Quảng Triệu Hội Quán (1896),…
Bến Hàng Dương xưa, lề đường lát đá, lòng đường trải nhựa, cuối đường có Cầu Củi cung cấp than, củi cho tàu chạy máy hơi nước, là trung tâm giao thông, thương mại của các tỉnh miền Tây Nam Bộ. Hành khách thường đi tàu từ bến Hàng Dương đến Mỹ Tho, rồi đi xe lửa lên Sài Gòn. Tại đây, có một hãng tàu của Pháp chuyên vận chuyển hành khách và hàng hoá từ Cần Thơ đi Thốt Nốt, Long Xuyên, Phnom Pênh và ngược lại. Do sự sung túc của cuộc sống, nhộn nhịp về giao thông, Bến Hàng Dương còn được người Pháp gọi là Bến Thương mại (Quai de commerce).
Sau năm 1954, chính quyền Việt Nam Cộng Hòa đổi tên Bến Hàng Dương thành Bến Lê Lợi, vào năm 1958, lại đổi tên thành Bến Ninh Kiều. Năm 2016, Cầu đi bộ Ninh Kiều được xây dựng, có hình dáng chữ S, được chiếu sáng bằng hệ thống đèn led vào ban đêm rất rực rỡ.
Đối diện Công viên Ninh Kiều, có một công trình kiến trúc nghệ thuật cổ tên là Chùa Ông, còn gọi là Quảng Triệu Hội Quán do người Hoa quê gốc Quảng Châu và Triệu Khánh xây dựng (1894-1896) trong khuôn viên rộng 532 mét vuông. Đây là nơi những người đồng hương Quảng Đông thờ cúng, hội họp, tương trợ lẫn nhau trên đất Cần Thơ.
Đến nay đã 130 năm, Chùa Ông vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn, còn giữ gìn được những nét kiến trúc nghệ thuật đặc trưng của người Hoa vùng Quảng Đông. Ngày 21/06/1993, Chùa Ông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp bằng xếp hạng Di tích cấp Quốc gia về kiến trúc nghệ thuật.
Hàng năm, Chùa Ông có nhiều lễ hội lớn như: Lễ vía Quan Thánh Đế Quân, (24/4 ÂL), Lễ vía Thiên Hậu Thánh Mẫu (23/3 ÂL), … thu hút đông đảo dân chúng và du khách các nơi.
Phía cuối công viên Ninh Kiều, có nhà lồng chợ cổ Cần Thơ, là Di tích cấp thành phố về kiến trúc nghệ thuật. Chợ cổ Cần Thơ được xây dựng vào năm 1890. Sau đó, do nhu cầu gia tăng giao thương với các tỉnh Nam Bộ và Campuchia, chợ được xây dựng mở rộng vào năm 1915.
Chợ cổ Cần Thơ có tuổi đời trên 130 năm, nhưng vẫn còn bảo tồn được kiến trúc cổ cho đến nay.
Ngày nay, ngoài sở thích thăm quan các di tích văn hóa, khách phương xa có thể đi du thuyền ngắm nhìn sông nước Cần Thơ lung linh, huyền ảo về đêm và thưởng thức đờn ca tài tử Nam Bộ, một đặc sản văn hóa nghệ thuật của đất phương Nam.
NGỌC ANH (BTCT)